Ενεργειακή ΔιατροφήΣυμβουλές-Άρθρα

ΝΑΙ Ή ΟΧΙ ΣΤΙΣ ΔΙΑΙΤΕΣ?

Η ρίζα του όρου “δίαιτα” αποκαλύπτει μία ενδιαφέρουσα σύνδεση μεταξύ της αρχικής δυτικής κατανόησης του όρου και της ασιατικής αντίληψης. Η διατροφή προέρχεται από τον ελληνικό όρο «δίαιτα» (από το συνηρημένο ρήμα διαιτάομαι – διαιτῶμαι) δηλαδή, ένας προκαθορισμένος ιατρικά ή υγειονομικά τρόπος ζωής, πιο συγκεκριμένα, διατροφής και διαβίωσης (εν ολίγοις, τη φροντίδα ζωής, ή τον τρόπο ζωής). Ο ιδιαίτερος τρόπος ζωής επισημαίνει μια πτυχή που μοιάζει με το “Tao”, τη σύνδεση των ανθρώπων και της φύσης.

Συνειρμικά, μας παραπέμπει συνήθως στην απώλεια βάρους ή το αδυνάτισμα και αυτό ως έννοια θεωρείται χαμηλής δόνησης και ενέργειας, αφού σημαίνει ότι «χάνω την δύναμή μου». Ακούγοντας τη λέξη δίαιτα, ο νους μας πηγαίνει σε ένα υποθερμιδικό πρωτόκολλο ή στη στέρηση κάποιων τροφών και αυτό μας δημιουργεί φόβο ή στρες. Ουσιαστικά όμως, ο όρος «δίαιτα» αφορά στον τρόπο με τον οποίο ένας άνθρωπος διατρέφεται. Τα τελευταία χρόνια, τείνει να επικρατεί περισσότερο η λέξη διατροφή, ή η φράση «υγιεινή διατροφή», παρά δίαιτα, με σκοπό την αποφυγή «ανθυγιεινών» συνηθειών (επεξεργασμένα τρόφιμα, τροποποιημένα, fast food, τηγανητά, λιπαρά κ.λπ.), ακολουθώντας ένα πιο υγιεινό και ωφέλιμο πρόγραμμα.

Η υγεία στην αρχαία Κίνα (δυναστεία Zhou, 1100 – 700 π.Χ.), επιτεύχθηκε μέσω της διατροφής. Οι διατροφλόγοι ήταν οι σημαντικότεροι θεραπευτές (Shi yi). Το καθήκον τους ήταν κυρίως η πρόληψη ασθενειών στους ασθενείς τους, με τη θεραπευτική χρήση της διατροφής για οξείες και χρόνιες παθήσεις. Ο διάσημος γιατρός “Sun Si Miao” της δυναστείας των Τανγκ  (618-907 μ.Χ.) τόνισε τον περαιτέρω σημαντικό ρόλο της διατροφικής θεραπείας: «Η διαιτητική θεραπεία πρέπει να είναι το πρώτο βήμα όταν κάποιος αντιμετωπίζει μια ασθένεια. Μόνο όταν αυτό δεν είναι επιτυχές πρέπει να δοκιμάσει τα φάρμακα». Σε ένα άλλο απόσπασμα, τονίζει τον προληπτικό χαρακτήρα της κινέζικης διατροφολογίας: «Χωρίς τη γνώση της σωστής διατροφής, είναι δύσκολο να απολαύσετε καλή υγεία». Οι Κινέζοι γιατροί πάντα θεωρούσαν τα τρόφιμα ως φάρμακα. Τρώγοντας μια ισορροπημένη διατροφή, το σώμα διατηρείται σε αρμονία. Σήμερα, η διατροφή είναι ακόμα ριζωμένη στη κινέζικη κουλτούρα και θεωρείται απαραίτητο στοιχείο για την επίτευξη μιας μακράς και ολοκληρωμένης ζωής, με έμφαση στη ζωτική ενέργεια Qi!

Σύμφωνα με το ολιστικό ιατρικό σύστημα της Αγιουρβέδα (= η επιστήμη της ζωής) εδώ και 5000 χρόνια που εφαρμόζεται (μέχρι σήμερα) στην Ινδία, αλλά και σε πολλές χώρες του κόσμου, η κακή υγεία είναι αποτέλεσμα εξωτερικών τοξινών, παθογενών καταστάσεων, διατάραξης του μεταβολισμού, καθώς και του ανοσοποιητικού συστήματος. Η διατροφή είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της θεραπείας στην Αγιουρβέδα και αφορά στον τρόπο αντιμετώπισης των ασθενειών σύμφωνα με τον ιδιοσυγκρασιακό τύπο που έχει ο κάθε άνθρωπος [Βάτα (αέρας), Πίττα (φωτιά) και Κάφα (γή)]. Έτσι, δημιουργείται το κατάλληλο διατροφικό σχήμα για τον κάθε ένα ξεχωριστά.

Στην αρχαία Ελλάδα, ο σπουδαίος Έλληνας γιατρός Ιπποκράτης (460 π.Χ. – 377 π.Χ.), έδινε πολύ μεγάλη σημασία στη διατροφή, αφού υποστήριζε: «Η τροφή να είναι το φάρμακο σου και το φάρμακο η τροφή σου». Ανάλογα την εποχή, τις γεύσεις και την κράση του κάθε ατόμου, συνιστούσε την κατάλληλη διατροφή. Σήμερα, η «Ιπποκράτειος Διατροφή», είναι ένα ολοκληρωμένο διατροφικό σύστημα που βασίζεται στις αρχές του πατέρα της ιατρικής, για την πρόληψη και τη θεραπεία πολλών νοσημάτων, μέσω της τροφής, ενώ εφαρμόζεται σε πολλά μέρη παγκοσμίως.

Αργότερα, ο Αβικέννας (980 μ.Χ. – 1037) ένας διάσημος Πέρσης μουσουλμάνος ιατρός και φιλόσοφος  (τον έλεγαν ο Πρίγκιπας των γιατρών), δημιούργησε ένα θεραπευτικό σύστημα όπου βασίστηκε στον Ιπποκράτη και τον Γαληνό, και το ονόμασε Γιουνάνι δηλαδή «η Ιατρική των Ελλήνων». Γιουνάν είναι ο Έλληνας επειδή προέρχεται από την Ιωνία. Οι γιατροί Γιουνάνι χρησιμοποιούν στη θεραπευτική τους κυρίως: διατροφή και βότανα, επιπλέον άσκηση, ποδόλουτρα, βεντούζες, μαλάξεις κ.λπ. Το σύστημα αυτό της Γιουνάνι εφαρμόζεται παγκοσμίως σε πολλές χώρες, εκτός από την Ελλάδα (δυστυχώς).  Το 1976 o Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υιοθέτησε και αναγνώρισε επίσημα την «Γιουνάνι» την Ιατρική των Ελλήνων. Επίσης, γίνονται Παγκόσμια συνέδρια για την Γιουνάνι, έχουν δημιουργηθεί νοσοκομεία, ερευνητικά κέντρα και εργαστήρια που εφαρμόζουν τη συγκεκριμένη θεραπευτική μέθοδο (με βάση την ιδιοσυστασία κάθε ατόμου), διδάσκεται σε ιατρικές σχολές του εξωτερικού, ενώ σε πολλά πανεπιστήμια υπάρχει μεταπτυχιακή εκπαίδευση πάνω σε αυτήν.

Η δυτική διατροφή σήμερα αλλά και ανέκαθεν, θεωρούσε ότι οι διατροφικές μας συνήθειες θα πρέπει να περιορίζονται σε «υγιεινές» επιλογές, με σκοπό τη διατήρηση του σωματικού μας βάρους ακολουθώντας μία δίαιτα χαμηλών θερμίδων, ή αν υπάρχουν θέματα υγείας να ακολουθούμε συγκεκριμένα πρωτόκολλα, ώστε να ελέγξουμε τυχόν υποτροπές σε οργανικό επίπεδο. Έχουμε μάθει να συνδέουμε την τροφή μας με την οργανική και τη σωματική μας ευημερία. Εν μέρει αυτό είναι το σωστό. Όμως, δεν είμαστε μόνο υλικά όντα, αλλά και πνευματικά – συναισθηματικά! Τα συναισθήματα έχουν άμεση και εντονότερη επίδραση από τη σκέψη. Ο οργανισμός μας είναι ένα χημικό εργαστήριο που ανταποκρίνεται άμεσα στα συναισθήματά μας:

  • Αγχωνόμαστε υπερβολικά σφίγγεται το στομάχι μας
  • Μας πιάνει πονοκέφαλος σε περιόδους έντονης θλίψης μας κόβεται η όρεξη
  • Νευριάζουμε καλμάρουμε τα νεύρα μας με φαγητό

Γνωρίζουμε ακόμα, ότι συγκεκριμένες τροφές ενεργοποιούν και διατηρούν σε καλή λειτουργία τον εγκέφαλό μας, ενώ άλλες λόγω χρώματος ή σχήματος και το πνεύμα και τη διάθεσή μας και συνεπώς την ψυχολογική μας κατάσταση! Ως όντα τρισυπόστατα (πνεύμα, ψυχή και σώμα) χρειαζόμαστε τροφή και για τις τρεις υποστάσεις μας. Επομένως, θα πρέπει να εναρμονίσουμε το τρίπτυχο: νους – ψυχή – σώμα, με ένα ολιστικό, ευέλικτο διατροφικό μοντέλο και σε αυτό, δεν δίνει δυστυχώς πολύ μεγάλη σημασία ο δυτικός τρόπος σκέψης.

Οι παγίδες που κρύβονται πίσω από τις δίαιτες είναι οι εξής: α) όταν ακολουθούμε ένα «υγιεινό» πρόγραμμα (π.χ. ωμή σαλάτα το βράδυ με πρωτεΐνη και μετά ένα φρούτο) ώστε να εξασφαλίσουμε ικανοποιητική ποσότητα πρωτεϊνών, βιταμινών, ενζύμων και μετάλλων μπορεί να είναι σημαντικό, αλλά πιο σημαντική είναι η πεπτική υγεία (μπορεί ο διαιτώμενος να πέψει ωμές τροφές και δύσπεπτες, ειδικά το βράδυ, που τα πεπτικά ένζυμα αδρανούν; μπορεί να χωνέψει φυτικές ίνες; αν το πεπτικό δεν λειτουργεί σωστά, πως θα απορροφήσει τις βιταμίνες;), β) ή όταν ακολουθούμε μία δίαιτα εξαντλητική ή χαμηλών θερμίδων ή κάνουμε νηστεία (με σκοπό την απώλεια βάρους), λογικά ο μεταβολισμός πέφτει και ο οργανισμός αλλάζει ρυθμό και τρόπο που «καίει» το λίπος και «λιμοκτονεί». Ο οργανισμός αρχίζει να καίει τις μισές θερμίδες από ότι θα έκαιγε, με αποτέλεσμα να τρώει τις σάρκες του. Όταν κάποια στιγμή σταματήσει κάποιος τη δίαιτα και ξαναφάει, ο οργανισμός θα βρει «πεσμένο» τον μεταβολισμό και θα παχύνει, ενδεχομένως και περισσότερο από όσο πριν.

Εδώ, θέλει προσοχή στις δίαιτες και ειδικά τις στερητικές. Χρειάζεται κατάλληλο εξατομικευμένο πρόγραμμα ισορροπημένης διατροφής, ελεγχόμενο, χωρίς στερήσεις, ώστε ο οργανισμός να μην μπαίνει στη διαδικασία “yo yo” (ανακύκλωση του σωματικού βάρους). Η μεσογειακή διατροφή θεωρείται ισορροπημένη και υγιεινή, αλλά για ποιόν; για όλους; Ο κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός, όπως και το διατροφικό πλάνο που απαιτείται για εκείνον είναι μοναδικό! Είναι σημαντικό να ιεραρχούνται οι ανάγκες του κάθε διαιτώμενου και αυτό αξιολογείται μόνο από έναν ειδικά εκπαιδευμένο διατροφολόγο. Έρευνα του πανεπιστημίου Γέιλ (Yale), αποδεικνύει ότι άνθρωποι οι οποίοι σκέφτονται θετικά, ζουν 7,5 χρόνια περισσότερο ακόμη και από εκείνους που τρέφονται υγιεινά.

Η ανατολική σκέψη όμως είναι σαφής («Φροντίδα της ζωής» – Tao). Η διατροφή, θα πρέπει να καθορίζεται (από τον ειδικό Σύμβουλο Ενεργειακής Διατροφής) για την πρόληψη και θεραπεία ασθενειών, με βάση το ιδιοσυγκρασιακό προφίλ του εκάστοτε ανθρώπου, την εποχή, το ιατρικό ιστορικό του και τις τωρινές του ανάγκες. Σκοπός είναι η εξισορρόπηση και η υγεία όχι μόνο του οργανισμού, αλλά του νου και της ψυχής («Νοῦς ὑγιής ἐν σώματι ὑγιεῖ», σύμφωνα με το λατινικό απόφθεγμα από το οποίο προέρχεται η συγκεκριμένη φράση).

Η κινέζικη διατροφή υποστηρίζει: «Σταματήστε όταν το φαγητό το γεύεστε καλύτερα», είναι μια καλή βασική αρχή για τον καθορισμό της σωστής ποσότητας στο πιάτο μας. Η υπνηλία ή το αίσθημα βάρους δεν θα πρέπει να εμφανίζονται ύστερα από ένα γεύμα. Μετά από υπερβολικά μεγάλα γεύματα, όλο το qi και το αίμα του σώματος, για να αντιμετωπίσει την υπερβολή, αποσύρεται στο μέσο θερμαστή (σπλήνας – πάγκρεας, στομάχι, χοληδόχος κύστη, ανατομικά το ήπαρ, ενώ λειτουργικά είναι στον κάτω θερμαστή). Αυτό αρχικά έχει ως αποτέλεσμα το φούσκωμα και την υπνηλία και σε περίπτωση παρατεταμένης υπερβολής, αποδυναμώνονται τα πεπτικά όργανα και προκαλούνται διαταραχές «υγρασίας και φλέγματος».

Όλοι λαμβάνουμε πληροφορίες σχετικά με την υγιεινή διατροφή για εμάς τους ίδιους και τα παιδιά μας. Όλοι έχουμε ακούσει ή διαβάσει για νηστείες και για το πόσο θεραπευτικές είναι και όμως το πρόβλημά μας είναι ότι, μέσα από αυτό τον καταιγισμό των πληροφοριών και υποδειγμάτων διατροφής δεν γνωρίζουμε πώς να τις διαχειριστούμε. Όλοι γνωρίζουμε τι, όχι όμως το πώς και το γιατί! Η τροφή είναι ενέργεια, μας δυναμώνει, μας θρέφει, μας κινεί σε οργανικό επίπεδο.

Η υγεία μας είναι το πολυτιμότερο αγαθό και μία σημαντική παράμετρος για να την υποστηρίξουμε είναι η σωστή διατροφή σε καθημερινή βάση. Στο παρελθόν ξοδέψαμε χρόνο ώστε να πάρουμε απόσταση από το τρισυπόστατο του εαυτού μας ασχολούμενοι μόνο με την τροφή μας σε οργανικό επίπεδο. Τώρα που έχουμε λοιπόν τις βασικές πληροφορίες θα πρέπει να μάθουμε πώς να τις φιλτράρουμε και να τις διαχειριζόμαστε. Να ακούμε το σώμα μας, να μάθουμε να αποκωδικοποιούμε την ίδια την συμπεριφορά μας και σε καθαρά σωματικό επίπεδο. Γιατί πάντα μας δίνει σήματα για το τι χρειάζεται και με το τι πρέπει να το θρέψουμε. Αρκεί να τις διαχειριστούμε σωστά, με γνώση, με υπευθυνότητα και με την βοήθεια ενός ειδικού, λαμβάνοντας υπ’ όψιν: την ιδιοσυγκρασία μας, τις πεποιθήσεις μας όσον αφορά τη διατροφή, την ψυχοσυναισθηματική μας κατάσταση, τις συνθήκες εργασίας, τις απαιτήσεις κοινωνικού περιβάλλοντος, τα θέματα υγείας που μας απασχολούν και τους προσωπικούς μας στόχους ή επιθυμίες!

 

Πηγές: http://ippokratiaygeia.gr, https://el.wiktionary.org, “Chinese Nutrition”, J.K., M.D., L.Ac., Ζέτα Ταμπάκη